Trường chính trị Lê Duẩn

301B - Đường Lê Duẩn - Thành phố Đông Hà - Quảng Trị. Tel: 053.3856088

Đăng nhập

Trang chủ

Giới thiệu

Tin tức hoạt động

Hoạt động đào tạo

Hoạt động khoa học

Nghiên cứu trao đổi

Nội san

Đề tài khoa học

Thông tin hoạt động

Văn bản

Lịch hoạt động

Số lượt truy cập

48826

Nghiên cứu - Trao đổi

KHU KINH TẾ - THƯƠNG MẠI ĐẶC BIỆT LAO BẢO QUA 10 NĂM PHÁT TRIỂN TẠO ĐỘNG LỰC TRÊN HÀNH LANG KINH TẾ ĐÔNG - TÂY

Từ lợi thế về địa lý kinh tế và mối quan hệ hữu nghị đặc biệt giữa 2 nước Việt Nam - Lào, Bộ Chính trị hai nước đã thống nhất chủ trương xây dựng Khu thương mại Lao Bảo (Việt Nam) - Đensavẳn (Lào) trở thành một khu vực phát triển. Thông qua các Hiệp định hợp tác, Chính phủ 2 nước đã giao cho Bộ thương mại hai nước nghiên cứu lập đề án. Ngày 12/11/1998 Thủ tướng Chính phủ đã ra Quyết định số 219/1998/QĐ-TTg ban hành Quy chế Khu vực khuyến khích phát triển kinh tế và thương mại Lao Bảo (gọi tắt là Khu Thương mại Lao Bảo). Nhằm tăng cường các chính sách ưu đãi và cơ chế quản lý cho khu vực, ngày 12/01/2005 Thủ tướng Chính phủ đã ra Quyết định số 11/2005/QĐ-TTg ban hành Quy chế Khu Kinh tế - Thương mại đặc biệt Lao Bảo. Theo đó, Khu Thương mại Lao Bảo được đổi tên thành Khu Kinh tế - Thương mại đặc biệt Lao Bảo ( KT-TMĐB). Với Quy chế này, Thủ tướng Chính phủ đã giành cho Khu vực những ưu đãi đặc biệt về cơ chế cũng như chính sách nhằm thu hút đầu tư mạnh mẽ hơn góp phần phát triển kinh tế - xã hội sớm đạt các mục tiêu đặt ra.
Trước năm 1998, địa bàn Khu Thương mại Lao Bảo là một khu vực miền núi heo hút, cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội yếu kém, người dân chưa có nước sạch, thiếu điện sinh hoạt, giao thông cách trở,... là địa bàn thuộc một huyện nghèo nhất của tỉnh Quảng Trị, kinh tế chủ yếu dựa vào nông nghiệp, cơ sở vật chất, hạ tầng kỹ thuật không đáng kể hoặc tạm bợ. Năm 1997: cơ cấu kinh tế của huyện Hướng Hoá: nông nghiệp chiếm 72,1%, công nghiệp xây dựng 10,4%, thương mại dịch vụ 17,5%; thu nhập bình quân đầu người 1,4 triệu đồng/năm; tỷ lệ hộ đói nghèo của huyện chiếm 61,5%; tổng thu ngân sách 6,4 tỷ đồng/năm.
Với sự quan tâm của Chính phủ, các Bộ, ngành Trung ương trong những năm qua tỉnh Quảng Trị đã tập trung đầu tư xây dựng Khu KT-TMĐB Lao Bảo phát triển toàn diện trên tất cả các mặt kinh tế - xã hội; tạo dựng được một hệ thống cơ sở hạ tầng đáp ứng cơ bản nhu cầu phát triển SXKD cũng như phục vụ đời sống của nhân dân trong khu vực. Việc thu hút đầu tư cũng đạt được những kết quả quan trọng làm tiền đề cho bước phát triển tiếp theo, đón đầu trong khai thác lợi thế đầu cầu của Việt Nam trên Hành lang kinh tế Đông - Tây (EWEC) để hội nhập và phát triển.
Sau 10 năm kể từ ngày thành lập đến nay, Khu KT-TMĐB Lao Bảo có bước phát triển mạnh, đạt tốc độ tăng trưởng kinh tế cao, cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng tích cực. Trong giai đoạn 2000-2007 tốc độ tăng trưởng giá trị sản xuất của Khu KT-TMĐB Lao Bảo đạt 27,5%. Tổng giá trị sản xuất trên địa bàn năm 2007 đạt 1.003 tỷ đồng tăng 7 lần so với năm 1997. Giá trị sản xuất bình quân đầu người giá hiện hàng năm 2007 đạt 50 triệu đồng/người tăng gần 9 lần so với năm 1999 (5,7 triệu đồng).
Về thương mại - dịch vụ, phát triển cả về số lượng, quy mô, chất lượng cũng như các loại hình kinh doanh, làm cho môi trường kinh doanh thương mại tại khu vực ngày càng sôi động, ngày càng thể hiện rõ là đầu mối giao thương, trung chuyển hàng hóa, dịch vụ du lịch với thị trường trong tỉnh, cả nước và một số nước trong khu vực. Hệ thống các Trung tâm thương mại, siêu thị (Trung tâm TM Lao Bảo với diện tích sàn 10.000 m2, có trên 400 lô quầy; Trung tâm thương mại Đông Nam Á có diện tích sàn 16.500 m2; Khu thương mại Trung Quốc quy mô thiết kế 500 gian hàng với diện tích sàn trên 25.000 m2…), nhà hàng, khách sạn, bưu chính viễn thông, ngân hàng, bảo hiểm, vận tải và các loại hình dịch vụ khác được đầu tư phát triển mạnh từng bước đi vào hoạt động đáp ứng nhu cầu ngày càng gia tăng trên địa bàn. Tỷ trọng bằng 56,7% tổng giá trị sản xuất các ngành.
Về xuất nhập khẩu, nhịp độ tăng trưởng kim ngạch xuất nhập khẩu thời kỳ 2001-2007 tăng 14,4%/năm, trong đó thời kỳ 2006-2007 tăng 47,8%/năm. Kim ngạch xuất nhập khẩu năm 2000 đạt 58 triệu USD, trong đó xuất khẩu 31 triệu USD và nhập khẩu 27 triệu USD; đến năm 2007 tăng lên đạt 148,5 triệu USD, trong đó xuất khẩu đạt 26,9 triệu USD và nhập khẩu đạt 121,6 triệu USD. Bên cạnh đó các hoạt động tạm nhập tái xuất, chuyển khẩu...cũng diễn ra sôi động tại khu vực. Đặc biệt, việc xuất nhập cảnh và du lịch có nhiều chuyển biến tích cực, số lượng khách và phương tiện làm thủ tục xuất nhập cảnh tăng lên. Nhịp độ tăng lượng người xuất nhập cảnh thời kỳ 2001-2007 là 26,3%/năm, trong đó xuất cảnh tăng 26,5%/năm và nhập cảnh tăng 26,1%/năm; sau sự kiện khánh thành cầu Hữu nghị II đánh dấu thông tuyến hành lang kinh tế Đông - Tây (EWEC) trong 2 năm 2006-2007khách du lịch đến với khu vực tăng mạnh với 44,8%/năm, trong đó xuất cảnh tăng 42,8%/năm và nhập cảnh tăng 47%/năm. Trước năm 1999, mỗi năm chỉ có khoảng 50 nghìn lượt khách xuất nhập cảnh qua cửa khẩu Lao Bảo, năm 2000 đạt trên trên 70 nghìn lượt khách, đến năm 2007 gần 400 nghìn lượt khách (gấp 2,2 lần so với năm 2005 và 8 lần so với 1999).
Về phát triển công nghiệp, đã có sự phát triển vượt bậc, nhịp độ tăng trưởng giá tri sản xuất công nghiệp - xây dựng giai đoạn 2000 - 2007 đạt 32,5%. Khi mới hình thành, hầu như chưa có một cơ sở sản xuất công nghiệp nào, đến nay đã có hàng chục nhà máy xí nghiệp đầu tư đưa vào hoạt động trên nhiều lĩnh vực: sản xuất nước tăng lực, nước tinh lọc; săm lốp xe đạp, xe máy; lắp ráp xe máy điện, điện thoại di động; chế biến nông sản xuất khẩu; sản xuất tấm lợp, vật liệu xây dựng...Tổng giá trị sản xuất công nghiệp của các doanh nghiệp trên địa bàn Khu KT-TM đặc biệt Lao Bảo năm 2005 đạt 200 tỷ đồng; năm 2006 đạt 250 tỷ đồng, năm 2007 đạt 310 tỷ đồng và năm 2008 ước đạt 400 tỷ đồng, bằng khoảng 35-40% tổng giá trị sản xuất công nghiệp trên địa bàn toàn tỉnh.
Đặc biệt, khi mới hình thành Khu KT-TM đặc biệt Lao Bảo chỉ có 12 doanh nghiệp, dự án đầu tư SXKD không đáng kể, đến nay đã có trên 250 doanh nghiệp hoạt động trên địa bàn (tỷ lệ 160dân/DN là tỷ lệ cao; chỉ tiêu này chung cho toàn tỉnh Quảng Trị hiện nay là 480dân/DN); trên 50 dự án SXKD với tổng vốn đăng ký gần 2.300 tỷ, trong đó 27 dự án đã đi vào hoạt động, nhiều dự án đang triển khai. Một số nước như Thái Lan, Trung Quốc đã có các dự án đầu tư vào khu vực với số vốn đăng ký 32 triệu USD (trong đó 05 dự án đầu tư nước ngoài đã hoạt động). Số hộ kinh doanh cá thể trong 10 năm qua cũng tăng hơn 1000 hộ nâng tổng số hộ kinh doanh hiện có lên 2200 hộ. Sự tham gia hoạt động của nhiều doanh nghiệp, nhiều dự án đầu tư được thực hiện là một tiêu chí rất cơ bản đánh giá sức hút cũng như hiệu quả đầu tư của khu vực. Mặc dù trong giai đoạn được miễn giảm thuế theo chính sách ưu đãi, song trong năm qua các doanh nghiệp tại Khu KT-TMĐB Lao Bảo đã đóng góp vào ngân sách nhà nước hàng chục tỷ đồng, riêng năm 2007 gần 69 tỷ đồng. Tuy còn hạn chế về quy mô song đây là bước phát triển đáng khích lệ, góp phần vào chuyển dịch cơ cấu kinh tế, giải quyết việc làm cho hàng ngàn lao động trên địa bàn vùng núi có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.
Những kết quả đạt được của Khu KT-TM Lao Bảo thời gian qua đã góp phần vào tăng trưởng kinh tế và chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành và lãnh thổ của huyện Hướng Hoá và tỉnh Quảng Trị. Đối với tỉnh, Khu KT - TM Lao Bảo được xác định là một khu kinh tế động lực, nhất là trong khai thác thế mạnh của EWEC. Đã có tác dụng thúc đẩy mạnh lưu thông hàng hoá, dịch vụ, đem lại những tác động lan toả rõ rệt, sự tác động đến hoạt động thương mại, du lịch đối với các địa phương trong tỉnh, nhất là thị xã tỉnh lỵ Đông Hà, các khu du lịch biển…Đối với khu vực và cả nước, Khu KT-TMĐB Lao Bảo đã thu hút mạnh mẽ hoạt động xuất nhập khẩu, xuất nhập cảnh qua cửa khẩu quốc tế Lao Bảo. Nhiều doanh nghiệp trong nước đã tìm được cơ hội đầu tư tại khu vực. Nhiều tour du lịch trong nước và quốc tế đã nối đến Lao Bảo. Sự hình thành một trung tâm giao dịch thương mại trong nước và quốc tế Lao Bảo đang ngày càng rõ nét, điều này hết sức có ý nghĩa đối với các địa phương nằm trên Hành lang Kinh tế Đông-Tây. Đã góp phần đẩy mạnh quan hệ hợp tác phát triển giữa Khu KT-TMĐB Lao Bảo và Khu Kinh tế biên giới Đensavẳn, nhằm thắt chặt hơn nữa mối quan hệ hữu nghị Việt Nam - Lào, tạo lực tác động tương hỗ để hợp tác phát triển.
Tuy nhiên, bên cạnh những thuận lợi và kết quả đạt được, song thực tiễn 10 năm qua cũng đặt ra cho Khu KT-TMĐB Lao Bảo những khó khăn thách thức. Việc phát triển Khu KT-TM đặc biệt Lao Bảo ảnh hưởng đến những vấn đề mang tính xã hội phức tạp như an ninh biên giới, di dân, an ninh trật tự, vệ sinh môi trường. Hệ thống kết cấu hạ tầng tuy đã được đầu tư xây dựng: gồm giao thông vận tải, thông tin, cấp điện, nước, kho bãi…nhưng chưa đồng bộ và hoàn thiện. Do xa các trung tâm kinh tế, khoa học kỹ thuật lớn như Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh, nên việc hợp tác, sử dụng, đào tạo lao động có trình độ, tay nghề cao rất hạn chế, do đó Khu KT-TMĐB Lao Bảo hiện đang còn thiếu cán bộ, đội ngũ công nhân có tay nghề, trình độ ngoại ngữ. Trong công tác quản lý: mặc dù tình hình buôn lậu, gian lận thương mại không lớn như nhiều khu vực khác, song với một khu vực có ưu đãi đặc thù thì công tác quản lý, chống buôn lậu, gian lận thương mại, nhất là đối với một số hàng hoá nhập khẩu miễn thuế có chênh lệch giá so với nội địa còn khó khăn.
Cũng như các khu kinh tế cửa khẩu khác (Bờ Y, Tân Thanh, Cầu Treo…), phát triển Khu KT-TMĐB Lao Bảo đang đứng trước những vấn đề cần giải quyết như: giữa yêu cầu phát triển đô thị với bảo vệ môi trường và đảm bảo an ninh quốc phòng, ổn định biên giới; giữa yêu cầu phát triển nhanh với dân trí thấp; giữa yêu cầu của Khu KT-TMĐB Lao Bảo muốn phát triển nhanh và đòi hỏi những cơ chế ưu đãi, nhiều vốn đầu tư từ ngân sách nhà nước song nguồn lực của tỉnh và quốc gia còn hạn hẹp. Đối diện với Khu KT-TMĐB Lao Bảo là Khu Kinh tế Đen-Sa-Vẵn của nước bạn Lào; nhìn xa hơn nữa là vùng Đông Bắc Thái Lan, các khu vực này có mật độ dân cư không cao, nền kinh tế chưa thực sự phát triển, trình độ dân trí còn thấp nên chưa tạo được động lực lớn cho sự phát triển của Khu KT-TM đặc biệt Lao Bảo.
Nghị quyết 39-NQ/TW của Bộ Chính Trị về phát triển kinh tế xã hội và đảm bảo quốc phòng, an ninh vùng Bắc Trung Bộ và Duyên hải Trung Bộ đến năm 2010, đã xác định Lao Bảo nằm trong phát triển mạng lưới đô thị của khu vực; Quyết định 24/2008/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ ban hành một số một số chính sách hỗ trợ phát triển KT-XH đối với vùng Bắc Trung Bộ và Duyên hải Trung Bộ đến năm 2010, trong đó xác định "Ưu tiên đầu tư Khu KT-TMĐB Lao Bảo để mở rộng giao lưu buôn bán, phát triển du lịch tăng cường dịch vụ với các nước trong khu vực…Đầu tư xây dựng Khu kinh tế TMĐB Lao Bảo theo quy hoạch đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyêt…Ưu tiên phát triển du lịch theo tuyến hành lang kinh tế Đông – Tây…” ; Quyết định 864/QĐ-TTg ngày 09/7/2008 của Thủ tướng Chính phủ quy hoạch xây dựng vùng biên giới Việt Nam – Lào đến năm 2020, theo đó xây dựng Lao Bảo là Thành phố nằm trong hệ thống đô thị động lực cấp I ; Nghị quyết 06/NQ-TU của Tỉnh uỷ về đầu tư khai thác EWEC của tỉnh ủy Quảng Trị đã xác định Khu KT-TMĐB Lao Bảo là Vùng động lực của tuyến động lực…Đó là các mục tiêu chính phải đạt được, vì vậy cần phải có giải pháp cụ thể trong thời gian tới.
1. Trước hết, về cơ chế chính sách: xây dựng hệ thống văn bản pháp luật đủ mạnh để điều chỉnh mọi hoạt động phát sinh tại Khu KT-TMĐB Lao Bảo, tránh tình trạng chồng chéo vướng mắc như thời gian qua. Nghiên cứu xây dựng cơ chế liên Chính phủ Việt - Lào tạo cơ sở pháp luật thông thoáng và tạo sự tương tác để thúc đẩy sự phát triển của hai Khu KT-TMĐB Lao Bảo và Khu Kinh tế Đensavẳn (Lào).
2. Về phát triển các lĩnh vực kinh tế - xã hội: huy động và tranh thủ các nguồn vốn đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng, đồng thời đẩy mạnh công tác quảng bá xúc tiến đầu tư nhằm huy động nguồn vốn của các nhà đầu tư cho phát triển SXKD.
Đối với cụ thể từng lĩnh vực, thương mại - dịch vụ và du lịch ngày càng chiếm tỷ trọng cao trong cơ cấu kinh tế của Khu KT-TMĐB Lao Bảo. Do đó, tiếp tục đầu tư nâng cấp và xây dựng các hạng mục khác tại Trung tâm thương mại dịch vụ quốc tế Lao Bảo. Tại đây sẽ phát triển mạnh thương mại dịch vụ cao cấp và hiện đại xứng tầm và đạt đẳng cấp quốc gia, quốc tế gắn với Trung tâm thương mại dịch vụ quốc tế Lao Bảo, với chợ trung tâm, các cửa hàng dịch vụ, nhà hàng. Đây là trung tâm buôn bán xuất nhập khẩu, tạm nhập tái xuất, quảng cáo giới thiệu hàng hoá, gia công tái chế làm tăng giá trị hàng hoá xuất nhập khẩu và các dịch vụ như: chợ (trung tâm hoạt động thương mại), các văn phòng đại diện, các siêu thị, cửa hàng miễn thuế, các trung tâm công cộng và quản lí (hải quan, bưu điện, ngân hàng, bảo hiểm). Mở rộng và nâng cao chất lượng các hoạt động thương mại - dịch vụ – du lịch, tạo liên kết với hoạt động mạng lưới thương mại - dịch vụ - du lịch của tỉnh, khu vực miền Trung, cả nước và các nước trong khu vực trên tuyến EWEC.
Về công nghiệp: Khu KT-TMĐB Lao Bảo tập trung phát triển một số ngành công nghiệp sử dụng nguồn nguyên liệu tại địa phương hoặc khu vực phụ cận, hàng hoá tiêu dùng, chế biến nông lâm sản, thực phẩm…gia công, đóng gói phục vụ xuất nhập khẩu và phát triển công nghiệp năng lượng (thuỷ điện nhỏ). Sẽ xây dựng tại khu vực này một số nhà máy lắp ráp xe đạp, xe máy, gia công các mặt hàng điện tử, sản xuất vật liệu xây dựng, chế biến nông lâm sản, chế biến lương thực, thực phẩm, bia, nước giải khát, thức ăn gia súc, nước đá, may mặc, đóng gói, bao bì…
Về nông lâm nghiệp: Xây dựng nền nông nghiệp sản xuất hàng hóa, đa dạng hóa sản phẩm, áp dụng công nghệ cao, chuyển đổi và sử dụng hiệu quả lao động nông thôn, đồng thời giữ gìn và bảo vệ môi trường, đảm bảo phát triển bền vững. Thực hiện công nghiệp hoá, hiện đại hoá, tạo bước chuyển biến về chất trong sản xuất nông, lâm và phát triển mạnh kinh tế nông thôn.
3. Công tác đối ngoại: tiếp tục củng cố tình đoàn kết hữu nghị gắn bó keo sơn và thủy chung son sắt giữa hai nước Việt - Lào, củng cố mối quan hệ hữu nghị với các huyện bạn kết nghĩa, giữ vững an ninh biên giới chung. Tiếp tục giúp đỡ quảng bá thu hút đầu tư vào Khu Kinh tế Đensavẳn (Lào). Phát huy thế mạnh của cửa khẩu Quốc tế Lao Bảo, hành lang Đông - Tây phối hợp tổ chức các hoạt động quản lý tốt khu vực biên giới chung giữa hai nước.
Để khai thác có hiệu quả lợi thế của Hành lang Kinh tế Đông – Tây trong phát triển kinh tế - xã hội của Quảng Trị và khu vực, Trung ương cần tạo mọi điều kiện để Khu KT-TMĐB Lao Bảo phát triển theo hướng sớm đảm nhận vai trò là trung tâm thương mại, dịch vụ du lịch, giao dịch khu vực và quốc tế. Tạo điều kiện cho các dự án thương mại – dịch vụ phát triển, nhất là các dự án thu hút khách du lịch đến với Lao Bảo, các dự án dịch vụ phục vụ vận tải trên EWEC. Đẩy mạnh quan hệ hợp tác phát triển giữa Khu KT-TMĐB Lao Bảo và Khu Kinh tế biên giới Đensavẳn, tạo lực tác động tương hỗ để hợp tác phát triển. Trung ương có sự hỗ trợ giúp bạn xây dựng và phát triển cơ sở hạ tầng Khu kinh tế biên giới Đensavẳn để cùng phát triển theo tinh thần Hiệp định hợp tác kinh tế - văn hoá – khoa học kỹ thuật hai nước trong điều kiện phía bạn Lào đang gặp khó khăn về cơ sở hạ tầng thu hút đầu tư.
Sự phát triển kinh tế - xã hội của Khu KT-TMĐB Lao Bảo khẳng định chủ trương và quyết định đúng đắn của Đảng và Chính phủ đối với mô hình Khu kinh tế cửa khẩu biên giới đất liền. Việc hình thành và kết quả đạt được của Khu KT-TMĐB Lao Bảo đã làm phong phú thêm tính đa dạng của các loại hình Khu kinh tế đặc biệt được xây dựng tại nước ta trong thời kỳ đổi mới và hội nhập.