|
THỰC HIỆN MÔ HÌNH BÍ THƯ ĐẢNG UỶ KIÊM CHỦ TỊCH UBND CẤP CƠ SỞ - NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA TỪ THỰC TIỄN Trong giai đoạn Đảng Cộng sản cầm quyền, nội dung và biện pháp quan trọng nhất thể hiện vai trò cầm quyền của Đảng là lãnh đạo Nhà nước, thông qua Nhà nước và sử dụng bộ máy Nhà nước để tổ chức, xây dựng đất nước theo con đường XHCN. Vì vậy, đòi hỏi Đảng phải không ngừng đổi mới nội dung và phương thức lãnh đạo, làm cho đường lối, chủ trương của Đảng được thực hiện có hiệu quả cao nhất trong cuộc sống, phát huy cao độ vai trò của Nhà nước, Mặt trận và các tổ chức xã hội, sức mạnh của quần chúng nhân dân và tiềm năng của đất nước, qua đó, không ngừng nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng. Thực hiện “từng bước nhất thể hoá chức danh cán bộ” ở cơ sở là một bước quan trọng trong quá trình đổi mới nói trên; đồng thời, là “bước chuyển có tính đột phá về xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức ở cơ sở”, điều đó thể hiện sự nhất quán về nguyên tắc lãnh đạo của Đảng.
Với những vấn đề thực tiễn đặt ra ở cơ sở và trên tinh thần Nghị quyết số 15-NQ/TW ngày 30/7/2007 của Hội nghị BCH Trung ương 5 (khoá X) của Đảng, về chủ trương thực hiện “thí điểm việc đồng chí bí thư cấp uỷ đồng thời là chủ tịch Uỷ ban nhân dân ở các cấp không còn Hội đồng nhân dân”; từ tháng 5 năm 2008, tỉnh ta đã tổ chức thực hiện mô hình này (thí điểm phường 1- thị xã Quảng Trị) và mô hình này trước khi các Nghị quyết của Hội nghị TW5 và Hội nghị TW6 khoá X của Đảng ra đời, ở nước ta có khoảng 102 xã, phường đã thực hiện.
Cũng từ thực tiễn áp dụng mô hình Bí thư Đảng uỷ kiêm Chủ tịch UBND xã, phường ở tỉnh ta và một số tỉnh bạn, bước đầu cho thấy có nhiều thuận lợi. Bộ máy được tinh gọn, sự lãnh đạo, điều hành lược thông suốt, ít tầng nấc trung gian. Việc triền khai, tổ chức thực hiện các chủ trương, chỉ thị, nghị quyết của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và nhiệm vụ chính trị của địa phương được tiến hành một cách nhanh chóng, nhất quán và có hiệu quả hơn. Việc điều hành, kiểm tra, giám sát công việc khối chính quyền được thuận lợi hơn; giải quyết công việc nhanh chóng, kịp thời, và chủ động, linh hoạt (trừ những vấn đề cần phải bàn bạc thống nhất trong tập thể). Đồng chí bí thư - chủ tịch nắm chắc hơn các hoạt động của cả hệ thống chính trị trong việc triển khai thực hiện các chỉ tiêu, kế hoạch phát triển trên các lĩnh vực đời sống kinh tế, chính trị, xã hội; xử lý kịp thời những vướng mắc, phát sinh, lệch lạc...trong quá trình tổ chức thực hiện.
Đặc biệt, cấp cơ sở (xã, phường, thị trấn) là cấp trực tiếp triển khai và tổ chức thực hiện các chủ trương, nghị quyết của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và nhiệm vụ của cơ sở. Cấp cơ sở “là gần gũi dân nhất, là nền tảng của hành chính”, là nơi thể hiện trực tiếp mối liên hệ gắn bó máu thịt giữa Đảng - Nhà nước với nhân dân. Trong đó tập trung trước hết là ở vai trò của người Bí thư Đảng uỷ và Chủ tịch UBND. Vì vậy, thực hiện mô hình Bí thư Đảng uỷ kiêm Chủ tịch UBND thể hiện sự nhất quán trong nguyên tắc và quan điểm của Đảng góp phần tạo điều kiện thuận lợi, đảm bảo cho “chiếc cầu nối'' giữa Đảng với dân được vững chắc, thông suốt không qua nhiều tầng nấc trung gian.
Tuy nhiên, đây là vấn đề mới và có nhiều yếu tố khách quan, chủ quan tác động, nên mô hình này vẫn còn một số khó khăn. Cấp xã, phường thực hiện công việc nhiều và đa dạng, quá trình xử lý trong lãnh đạo, quản lý đôi lúc còn lúng túng, chưa đáp ứng yêu cầu của các ngành ở cấp trên. Việc đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng, thực hiện cải cách hành chính còn chậm, thiếu đồng bộ; thời gian hội họp của hai khối quá nhiều, ảnh hưởng đến công tác lãnh đạo, điều hành. Do chưa chuẩn bị và đào tạo đầy đủ, nên năng lực Bí thư - Chủ tịch chưa được toàn diện, dẫn đến tình trạng tập trung cho công việc khối Đảng và “khoán” công việc khối chính quyền cho cấp phó và ngược lại.
Trên cơ sở kết quả và kinh nghiệm bước đầu trong một số đơn vị xã, phường ở tỉnh ta nói riêng và cả nước nói chung, để trong thời gian tới tiếp tục thực hiện và nhân rộng mô hình này theo tinh thần Nghị quyết số 22-NQ/TW của Hội nghị BCH TW6 (khoá X), từng bước “nhất thể hoá chức danh cán bộ”, và Nghị quyết của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội về thí điểm không tổ chức HĐND huyện, quận, phường của 10 tỉnh, thành phố trực thộc Trung ương (trong đó có Quảng Trị), vì vậy các cấp uỷ Đảng cần chú ý những vấn đề cơ bản, trước hết phải lựa chọn, bố trí người thực sự “đủ tâm và tầm”. Đó là những người có đủ năng lực, trình độ, nắm chắc chức năng nhiệm,vụ, vững vàng về chuyên môn, nghiệp vụ, năng nỗ, nhiệt tình trong công tác lãnh đạo, điều hành; thực hiện tốt nguyên tắc tập trung dân chủ, tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách, có uy tín cao, có khả năng đoàn kết, tập hợp lực lượng, phát huy sức mạnh tập thể, nhất là đội ngũ cán bộ chủ chốt và phải có phong cách làm việc thực sự khoa học, có bản lĩnh “dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm”.
Phải xây dựng quy chế riêng, rõ ràng và thực hiện nghiêm túc trong hoạt động lãnh đạo, điều hành, gắn với việc thực hiện có hiệu quả Pháp lệnh Dân chủ ở xã, phường, thị trấn; đồng thời, phát huy tinh thần trách nhiệm của những người giúp việc và các bộ phận tham mưu, vừa đảm bảo cho người Bí thư - Chủ tịch hoạt động có hiệu quả vừa tăng cường sự kiểm tra, giám sát của nhân dân đối với hoạt động của họ. Đây là cơ sở quan trọng để tiến tới thực hiện chủ trương nhân dân trực tiếp bầu Chủ tịch UBND ở cấp cơ sở. Cùng với sự nỗ lực của người Bí thư - Chủ tịch, cần phát huy tinh thần trách nhiệm của tập thể cấp uỷ xã, phường và sự quan tâm chỉ đạo, giúp đỡ thường xuyên, kịp thời của các cấp uỷ đảng cấp trên, nhất huyện uỷ và thị uỷ.
Trung ương cần có quy định hướng dẫn cụ thể hơn để thực hiện mô hình Bí thư Đảng uỷ kiêm Chủ tịch UBND ở những nơi có HĐND (cấp xã) và những nơi không có HĐND (cấp phường). Hiện nay, còn nhiều đơn vị thực hiện bố trí Bí Đảng uỷ (thậm chí Phó Bí thư thường trực) làm Chủ tịch HĐND. Vì vậy trước mắt, đối với cấp phường, từng bước nhất thể hoá chức danh Bí thư Đảng uỷ kiêm Chủ tịch UBND. Ở các huyện chọn từ 01 đến 02 đơn vị làm thí điểm việc bố trí Bí Đảng uỷ kiêm Chủ tịch UBND. Về cơ bản và lâu dài cần có hệ thống chính sách đồng bộ về đào tạo, bồi dưỡng cũng như đãi ngộ đối với đội ngũ cán bộ cấp cơ sở nói chung, Bí thư Đảng uỷ kiêm Chủ tịch UBND xã, phường, thị trấn nói riêng.
Cấp cơ sở (xã, phường, thị rấn), có vị trí, vai trò quan trọng trong toàn bộ sự nghiệp cách mạng. Hồ Chí Minh viết: “cấp xã là gần gũi dân nhất, là nền tảng của hành chính. Cấp xã làm được việc thì mọi công việc đều xong xuôi”. Thực hiện mô hình Bí thư Đảng uỷ kiêm Chủ tịch UBND xã (phường, thị trấn) là hoàn toàn phù hợp với yêu cầu đổi mới nội dung, phương thức lãnh đạo của Đảng, cải cách hành chính, xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN, củng cố và tăng cường mối quan hệ gắn bó giữa Đảng với nhân dân, đáp ứng yêu cầu sự nghiệp CNH, HĐH đất nước và hội nhập kinh tế quốc tế. Tuy thiên, đây là vấn đề còn khá mới ở nước ta, vì vậy, cần có sự chuẩn bị kỹ lưỡng về nhận thức, tồ chức, cơ chế, chính sách...và thực hiện thận trọng từng bước vững chắc: vừa làm, vừa tổng kết thực tiễn, rút kinh nghiệm để tránh những vấp váp, thiếu sót; góp phần hoàn thiện và nâng cao vai trò lãnh đạo của Đảng trong tình hình mới.
Th.s Nguyễn Quốc Thanh
Bài viết khác
|
Nghiên cứu trao đổi
Để Đại hội Đảng bộ Tỉnh bầu được cấp uỷ thực sự tiêu biểu cho trí tuệ, đạo đức