|
Phát động quần chúng trong tư duy đồng chí Lê Duẩn – Những giá trị cần tiếp tục khai thác để giảng dạy môn dân vận Các Đảng cộng sản nói chung, Đảng cộng sản Việt nam nói riêng sở dĩ vượt qua muôn vàn khó khăn, gian khổ và những thử thách để giải quyết thành công mọi nhiệm vụ của cách mạng chính là nhờ Đảng biết dựa vào quần chúng, giữ mối liên hệ với quần chúng. Đây là vấn đề có ý nghĩa chiến lược, có tính chất sống còn đối với Đảng cộng sản cầm quyền ở bất cứ thời kỳ lịch sử nào, đặc biệt là trong giai đoạn hiện nay.
Trên cơ sở khoa học và thực tiễn của cách mạng Việt nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh, Đảng ta đã căn cứ vào hoàn cảnh cụ thể ở Việt Nam để phát động quần chúng, dựa vào quần chúng, giữ mối liên hệ chặt chẽ với quần chúng, phát huy được tính sáng tạo của quần chúng để thực hiện thắng lợi nhiệm vụ của cách mạng dân tộc, dân chủ cũng như trong sự nghiệp cách mạng xã hội chủ nghĩa. Phải khẳng định rằng, qua nhiều thời kỳ cách mạng, chúng ta đã làm tốt công tác phát động quần chúng và chính chúng ta làm tốt nên mới có sự nghiệp như ngày nay.
Tuy nhiên, trong tình hình hiện nay, cái mà chúng ta đã làm được là cái cơ bản và to lớn nhưng cái tồn tại, dễ thấy đồng thời cũng là cái trăn trở, lo lắng nhất đối với vận nước và sự tồn vong của Đảng ta vẫn là bệnh quan liêu, xa dân, tham nhũng, suy thoái, biến chất quay lưng lại với nhân dân của một bộ phận cán bộ, đảng viên, đặc biệt là những cán bộ, đảng viên có chức, có quyền. Chính điều đó đã làm ảnh hưởng không nhỏ đến uy tín của Đảng ta, làm xói mòn niềm tin của quần chúng nhân dân đối với Đảng. Nghịch lý là ở chỗ : Trong cách mạng dân tộc, dân chủ nhân dân việc phát động quần chúng là rất khó nhưng Đảng ta đã tập hợp được quần chúng để tuyên truyền, giáo dục, giác ngộ và tập hợp được quần chúng, huy động được sức mạnh của quần chúng để làm nên những kỳ tích của sự nghiệp cách mạng. Điều đó thể hiện quần chúng chính là bọc thép của Đảng, và cũng chính từ đó Đảng ta nhận thức rằng không dựa vào quần chúng Đảng không tồn tại được, đảng viên không dựa vào quần chúng thì cũng không thể hoạt động cách mạng được. Đáng tiếc là trong điều kiện hoà bình chúng ta có Đảng, có chính quyền, có đầy đủ điều kiện vật chất để làm tốt công tác quần chúng thì một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên đã đánh mất vai trò lãnh đạo của mình đối với quần chúng, làm cho quần chúng mất niềm tin, thậm chí quần chúng xa lánh những đảng viên của Đảng.Với thực tế ấy , trong phạm vi bài viết này, chúng tôi không đi sâu lý giải nguyên nhân của nghịch lý ấy mà chúng tôi chỉ đi sâu tìm hiểu những giá trị về mặt lý luận cũng như thực tiễn về phát động quần chúng trong tư duy của đồng chí Lê Duẩn để chúng ta cùng suy ngẫm. Hơn nữa, điều quan trọng hơn vẫn là xác định trách nhiệm của mỗi cán bộ, đảng viên đối với công tác vận động quần chúng trong thời kỳ Công nghiệp hoá, Hiện đại hoá đất nước.
Theo đồng chí Lê Duẩn, “... đối với Đảng cộng sản nắm chính quyền, đối với người cộng sản quản lý Nhà nước thì một trong những nguy cơ lớn nhất và đáng sợ nhất là tự cắt đứt liên hệ với quần chúng, là tước đoạt quyền làm chủ của nhân dân. Sức mạnh của Đảng cộng sản, của người cộng sản bao giờ cũng là sự gắn bó mật thiết với quần chúng. Trong điều kiện nắm chính quyền, điều đó càng phải được nhận thức sâu sắc và phải được thể hiện và thực hiện bằng toàn bộ phương thức tổ chức và hoạt động của chúng ta” ( Lê Duẩn- Mấy vấn đề về Đảng cầm quyền, Nxb sự thật trang 88 ). Để làm rõ hơn vai trò lãnh đạo của Đảng, đồng chí Lê Duẩn nhấn mạnh đến vai trò của Chi bộ, Đảng bộ cơ sở. Chi bộ, Đảng bộ cơ sở là những đơn vị chiến đấu cơ bản, là những tế bào của Đảng, là nơi biến đường lối, chính sách của Đảng thành hành động cách mạng của đảng viên và quần chúng, là nơi rèn luyện đảng viên và cán bộ; là nơi Đảng tiếp xúc hàng ngày với nhân dân, tìm hiểu tâm tư, tình cảm và nguyện vọng của nhân dân. Trong Báo cáo chính trị tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IV của Đảng, đồng chí Lê Duẩn nhấn mạnh : “ Chi bộ, Đảng bộ cơ sở mạnh hay không mạnh , một việc làm của chi bộ, Đảng bộ cơ sở, của đảng viên tốt hay không tốt, đúng hay sai đều tác động trực tiếp đến đời sống vật chất ,tinh thần và có khi cả đến sinh mệnh chính trị của người dân, đến lòng tin của nhân dân đối với Đảng”.
Với quan điểm này chúng ta thấy rằng trong cách mạng dân tộc, dân chủ Đảng ta đã thực hiện thành công việc phát động quần chúng đứng lên làm cách mạng. Trong hoàn cảnh cực kỳ khó khăn ấy, bằng nhiều hình thức và phương pháp vận động khác nhau, đường lối, chủ trương của Đảng đã đến được với quần chúng. Cán bộ, đảng viên đã thực sự là người đồng chí, người bạn của quần chúng, cùng chia xẻ những đau thương, mất mát của quần chúng để phấn đấu cho mục tiêu cao cả là độc lập dân tộc. Sức mạnh của mối quan hệ này ngày càng được nhân lên qua thực tiễn của cách mạng và đó chính là câu trả lời vì sao và với bất cứ khó khăn nào của cách mạng chúng ta đều có thể vượt qua.. Hình ảnh Đảng trong quần chúng nói chung, cán bộ, đảng viên với quần chúng nói riêng mãi mãi là những biểu tượng đẹp đẽ nhất, mãi mãi là những bài học quí giá nhất cho thế hệ của chúng ta hôm nay và cả mai sau.
Trong cách mạng xã hội chủ nghĩa, mối quan hệ giữa Đảng với quần chúng không chỉ để giữ vững độc dân tộc mà còn phải đáp ứng những yêu cầu và nhiệm vụ mới của cách mạng. Đất nước ta đang trong tiến trình của sự nghiệp CNH, HĐH mà nhiệm vụ trước mắt là CNH, HĐH nông nghiệp nông thôn, đặc biệt chúng ta đang đứng trước ngưỡng cửa của quá trình hội nhập. Với bối cảnh ấy của đất nước đang hướng Đảng ta, đất nước ta, dân tộc ta, nhân dân ta rất nhiều hứa hẹn về một tương lai tươi sáng của đất nước nhưng cũng đặt ra rất nhiều những thách thức mà chúng ta phải vượt qua. Trong những thách thức ấy, hơn lúc nào hết là chúng ta phải không ngừng củng cố, nâng cao và chú trọng mối quan hệ giữa Đảng với quần chúng bằng những phương thức mới, phù hợp với tình hình. Đảng cộng sản việt nam nói chung, cán bộ, đảng viên nói riêng phải thật sự là những người tiên phong, đi đầu trong mọi hoạt động, đi đầu trong việc dẫn dắt phong trào, hướng dẫn quần chúng chuyển dịch cơ cấu kinh tế, hướng dẫn cách thức làm ăn mới, ứng dụng những thành tựu của khoa học công nghệ vào quá trình sản xuất để đáp ứng những yêu cầu của quá trình mở cửa, hội nhập. Đặc biệt, trong nền kinh tế thị còn phải chú ý đến lợi ích chính đáng, thiết thân của quần chúng đi đôi với khuyến khích khả năng sáng tạo và phát huy những tiềm năng to lớn của quần chúng để nâng cao đời sống vật chất và tinh thần. Trong công tác xây dựng Đảng, đảng viên phải thực sự là những tấm gương trên mọi lĩnh vực, phải thật sự tôn trọng quần chúng, nắm bắt tâm tư, nguyện vọng và lắng nghe quần chúng, cùng trăn trở và góp phần giải quyết những vướng mắc luôn đặt ra hàng ngày, hàng giờ tại cơ sở. Cán bộ, đảng viên phải ý thức được rằng dù đứng trước những khó khăn nào, lĩnh vực nào nhưng nếu biết dựa vào quần chúng, tin quần chúng, lắng nghe quần chúng thì dù khó khăn đến mấy cũng giải quyết được.
Trong tình hình hiện nay, bên cạnh những thắng lợi hết sức to lớn của công cuộc đổi mới trên nhiều lĩnh vực thì những biểu hiện không tốt của mối quan hệ này cũng là những nguy cơ không thể xem thường. Căn bệnh hình thức, chạy theo thành tích, ngại phát biểu ý kiến đóng góp xây dựng, không dám nhận khuyết điểm trước quần chúng hoặc tổ chức nhân dân góp ý cho đảng viên tại cơ sở... xem ra vẫn chưa được thực hiện tốt. Việc một cán bộ, đảng viên hay chi bộ, đảng bộ cơ sở dũng cảm nhận khuyết điểm của mình trước quần chúng hoặc lắng nghe quần chúng đóng góp ý kiến cho mình vẫn còn hiếm thấy. Vì vậy, để tăng cường hơn nữa mối quan hệ giữa Đảng với quần chúng đòi hỏi chúng ta cần nâng cao hơn nữa chất lượng sinh hoạt của từng đảng viên, từng chi bộ, Đảng bộ, phải chú trọng đến công tác đánh giá, tổng kết, rút kinh nghiệm một cách nghiêm túc nhằm đưa ra những giả pháp hữu hiệu cho việc tăng cường mối quan hệ giũă Đảng với quần chúng. . Chủ trương đảng viên phải sinh hoạt tại nơi cư trú tuy mới chỉ được thực hiện trong thời gian gần đây đã giúp cho từng đảng viên ý thức hơn trách nhiệm của mình đối với quần chúng và tất nhiên cũng còn nhiều điều cần phải bàn bạc, rút kinh nghiệm nhưng bước đầu đã tạo thêm những dấu ấn mới trong công tác xây dựng xây dựng Đảng- điều mà Đảng ta, Nhà nước ta, nhân dân ta và những đảng viên chân chính trong nhiều năm không khỏi trăn trở, băn khoăn.
.
Ngoài việc chỉ ra nhiệm vụ của chi bộ, Đảng bộ cơ sở, đồng chí Lê Duẩn còn chỉ ra vấn đề cụ thể hết sức quan trọng nữa để làm tốt công tác phát động quần chúng đó là vấn đề cán bộ. Ngoài những tư tưởng, quan điểm của Hồ Chí minh về vấn đề cán bộ, đồng chí Lê Duẩn còn chỉ ra những vấn đề cụ thể mang tính qui luật đối với cán bộ làm công tác phát động quần chúng. Theo đồng chí, cán bộ gây dựng phong trào, phong trào đẻ ra cán bộ, đó là một qui luật khi nói về vấn đề cán bộ. “Cán bộ phải hoà mình với quần chúng trong phong trào đó, đi đầu làm gương cho quần chúng, thuyết phục, tổ chức quần chúng; hiểu rõ tâm trạng và nguyện vọng của quần chúng; quan tâm đời sống vật chất và tinh thần hàng ngày của quần chúng. Phải hết sức khiêm tốn, giản dị, lắng nghe ý kiến quần chúng, biết tập hợp kinh nghiệm và tri thức của quần chúng bồi bổ cho hiểu biết của mình. Cán bộ phải luôn đặt mình dưới sự kiểm tra của quần chúng. Bằng cách đó, cán bộ được đào luyện, được sàng lọc, được rèn giũa lớn lên trong phong trào và phong trào sẽ không ngừng sản sinh ra những cán bộ mới, những nhà tổ chức giỏi từ trong quần chúng nhân dân, từ trong công nhân, nông dân tập thể, tầng lớp trí thức nhân dân- những người bằng lao động xả thân của mình đã cống hiến cho Chủ nghĩa xã hội những thành tích suất sắc nhất, đã chứng tỏ sự gắn bó thiết tha nhất của mình với lý tưởng xã hội chủ nghĩa.” (Trích trong bài viết nhân dịp BCTBCHTƯ Đảng ra nghị quyết về công tác cán bộ trong giai đoạn mới của cách mạng trang 89 )
Như vậy, để phát động quần chúng thì vấn đề cán bộ vẫn là vấn đề mấu chốt, có tính quyết định trong việc tuyên truyền, giáo dục đường lối chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của nhà nước. Trong tình hình hiện nay theo chúng tôi vấn đề cán bộ làm công tác quần chúng nói riêng phải được nhìn nhận, đánh giá trên hai phương diện. Phương diện thứ nhất là đại bộ phận cán bộ nói chung, cán bộ làm công tác quần chúng nói riêng vẫn luôn giữ được phẩm chất, đạo đức của người đảng viên cộng sản, luôn trung thành và trăn trở với công cuộc đổi mới của đất nước, tận tuỵ với công việc và hoà mình với phong trào, biết hy sinh lợi ích cá nhân chính đáng để cống hiến cho phong trào. Phương diện thứ hai là thẳng thắn chỉ ra những hạn chế, thiếu sót của đội ngũ cán bộ nói chung, cán bộ làm công tác quần chúng nói riêng là chưa thật sự trở thành tấm gương cho quần chúng noi theo. Có thể nói cái tồn tại lớn nhất của đội ngũ cán bộ chúng ta hiện nay, cái rất khó khắc phục và ảnh hưởng rất lớn đến công tác quần chúng vẫn là sự nêu gương . Vì vậy, trong tình hình hiện nay để làm tốt công tác phát động quần chúng thì cái mấu chốt như đã nói ở trên vẫn là vấn đề cán bộ. Tất nhiên, vấn đề cán bộ không thể giải quyết trong một sớm, một chiều mà nó còn liên quan đến nhiều vấn đề khác như cơ chế, chính sách, chế độ đãi ngộ, sự quan tâm của các cấp, các nghành và của toàn xã hội.
Từ việc đề ra những quan điểm về mối quan hệ giữa Đảng- quần chúng, vấn đề cán bộ làm công tác quần chúng, đồng chí Lê Duẩn còn chỉ ra những yêu cầu trong công tác tuyên truyền, phát động quần chúng. Theo đồng chí, “ phải tuyên truyền, giáo dục, làm cho mọi công dân Việt Nam từ em bé đến cụ già, nhất là tầng lớp thanh niên hiểu rằng họ là người chủ của nước Việt nam, rằng tất cả của cải, tài nguyên của đất nước này đều thuộc về tập thể nhân dân, thuộc về những thế hệ hôm nay và cả những thế hệ ngày mai. Họ phải làm tròn nghĩa vụ của người làm chủ đất nước, đồng thời họ có đầy đủ những quyền làm chủ; quyền làm việc, học hành, vui chơi, quyền phát biểu bất cứ vấn đề gì của Nhà nước nhằm mưu cầu sự giàu có cho đất nước và hạnh phúc cho đồng bào; không ai được áp bức, ép buộc họ...” (Trích trong bài nói tại hội nghị nghiên cứu tổ chức bộ máy chính quyền các cấp ở các tỉnh và thành phố phía miền Nam- Tháng 9/1977, trang 165 )
Ngoài việc tuyên truyền, giáo dục để quần chúng hiểu được trách nhiệm của mình, đồng chí Lê Duẩn còn nhắc nhở chúng ta phải “ dựa vào quần chúng để xây dựng Đảng, mà kiểm tra công tác của Đảng bộ, kiểm tra tư cách của cán bộ, đảng viên. Theo dồng chí, dựa vào quần chúng, chúng ta sẽ phát hiện được những phần tử xấu vì quần chúng rất tinh tường, sáng suốt; với quần chúng không ai có thể giấu được những hành vi đen tối.” ( Lê Duẩn- Mấy vấn đề về Đảng cầm quyền, trang 166 ). Phải đưa ra khỏi Đảng những đảng viên hư hỏng, mất phẩm chất và cả những người không đủ tiêu chuẩn. Có làm như thế Đảng ta mới trong sạch, vững mạnh, và thông qua phong trào của quần chúng, chúng ta sẽ tuyển chọn những người ưu tú trong nhân dân lao động để kết nạp vào Đảng, tăng thêm sức chiến đấu cho Đảng.Trong công tác xây dựng chính quyền cấp xã, huyện, đồng chí Lê Duẩn còn căn dặn chúng ta phải làm sao để cho nhân dân lao động có thể lựa chọn và bầu ra những đại biểu của họ, khiến cho họ nhận thấy một cách rõ ràng rằng chính quyền này là thật sự của họ. Nếu có những đảng viên ưu tú, thật sự tận tuỵ vì dân, được quần chúng tín nhiệm bầu vào các cơ quan chính quyền thì rất tốt, bởi vì điều đó chứng tỏ quần chúng tin yêu Đảng và vẫn giữ được mối liên hệ mật thiết với quần chúng. Mọi nghĩa vụ, quyền hạn, lợi ích của người dân phải có những chế định , qui tắc, luật pháp bảo đảm. Phải tuyên truyền cho người dân hiểu rõ những qui định ấy, đồng thời các cơ quan pháp chế phải bắt buộc cán bộ chính quyền tôn trọng pháp luật. Có làm như vậy mới ngăn ngừa tình trạng cán bộ hư hỏng, biến tập thể thành một tập đoàn chuyên quyền, bè phái làm cho nhân dân mất quyền làm chủ
Tóm lại, phát động quần chúng, xây dựng quyền làm chủ tập thể trong tư duy của đồng chí Lê Duẩn là vấn đề hết sức rộng lớn, bao hàm nhiều lĩnh vực như kinh tế, chính trị, văn hoá với những quan điểm đúng đắn và sáng tạo. Nhưng trong phạm vi của bài viết này chúng tôi mới chỉ cố gắng khai thác một số khía cạnh liên quan đến công tác phát động quần chúng xoay quanh những luận điểm : Mối quan hệ giữa Đảng với quần chúng; cán bộ làm công tác quần chúng; những yêu cầu trong công tác phát động quần chúng; trách nhiệm của quần chúng và chính quyền cấp cơ sở theo quan điểm của đồng chí Lê Duẩn. Mặc dù những nội dung mà chúng tôi khai thác chưa thật sự làm nổi bật những tư tưởng lớn mà trong thời kỳ hiện nay vẫn còn nguyên giá trị về công tác phát động quần chúng, nhưng tôi thiết nghĩ đó là những nội dung hết sức cơ bản để chúng ta suy nghĩ, hành động, làm tốt công tác quần chúng trong bối cảnh đất nước bước vào hội nhập. Trong giai đoạn cách mạng hiện nay, với những thắng lợi trên nhiều lĩnh vực mà Đảng và nhà nước ta đã dành được lại một lần nữa chứng minh rằng Đảng ta đã không ngừng củng cố, tăng cường và nâng cao mối liên hệ giữa Đảng với quần chúng.
Nguyễn Tiến Dũng
Trưởng khoa Dân vận
Bài viết khác
|
Nghiên cứu trao đổi
Để Đại hội Đảng bộ Tỉnh bầu được cấp uỷ thực sự tiêu biểu cho trí tuệ, đạo đức